poprzedni artykułnastępny artykuł

UNIWERSYTET WARSZAWSKI MA PATRONA!

16 maja 2015 roku minęło 80 lat od decyzji Senatu Akademickiego, który postanowił oddać hołd zmarłemu kilka dni wcześniej I Marszałkowi Polski Józefowi Piłsudskiemu. Profesorowie uniwersytetu wystosowali pismo skierowane do ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego z prośbą o jak najszybsze podjęcie kroków, które zagwarantują zmianę nazwy uczelni na Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

Prośbę wysłano do ministra Wacława Jędrzejewicza w dniu 16 maja 1935 roku po konsultacjach kadry naukowej na całym uniwersytecie. Senat uczelni tak uzasadnia swoją decyzję:

„Na porozbiorowych zwaliskach Rzeczypospolitej powstał Uniwersytet w Warszawie. Ale bez wolnej Polski nie mógł pełnić posłannictwa Wszechnicy Narodowej. (…) Świadom jest tego, że swój byt wolny wywodzi z dzieła Wskrzesiciela Polski – Józefa Piłsudskiego. I Jego ma za swego założyciela. Tedy blaskiem Jego Imienia pragnie zdobić imię swoje, aby odtąd na zawsze tego Uniwersytetu nauczyciele oraz uczniowie szli wzorem Józefa Piłsudskiego w oddaniu Ojczyźnie bezgranicznym…”.

            Minister Jędrzejewicz skierował pismo profesorów do prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego, który 26 sierpnia 1935 wydał dekret oznajmiający, iż od tego dnia uniwersytet zmienił nazwę i od tej pory nosi honorowe imię – powstał Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Następnym akcentem oddającym honory twórcy państwa polskiego, było odsłonięcie przez marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza popiersia Naczelnika Państwa podczas kolaudacji roku akademickiego w auli uniwersyteckiej (fot. 1) na Kampusie Głównym. Miało to miejsce w roku 1937, a na uroczystości przybyli m.in.: prof. Włodzimierz Antoniewicz, rektor, Wojciech Świętosławski, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, Józef Beck, minister spraw zagranicznych, Stefan Starzyński, prezydent miasta stołecznego Warszawy, gen. Bolesław Wieniawa-Długoszowski oraz inne najważniejsze osoby w państwie.

            Nazwa ta była używana do roku 1945 (od 1939 nieoficjalnie, w konspiracji) i nie została prawomocnie zniesiona ani przez władze hitlerowskie, ani komunistyczne, ani po odzyskaniu wolności w 1989 r. Statut Uniwersytetu Warszawskiego z czerwca 2006 roku jedynie precyzuje, jakiej nazwy należy używać przy powoływaniu się na uczelnię. Nie spotkałem się z dokumentem, który na drodze legislacyjnej znosiłby nazwę naszej Almae Matris.

            W połowie lat 80. Niezależne Zrzeszenie Studentów UW roznosiło ulotki, które zostały podpisane w następujący sposób – „UW imienia Józefa Piłsudskiego”. Następnym ciekawym akcentem może być fakt, że na jednym z podziemnych pism widniała informacja – „NZS UW im. Józefa Piłsudskiego”. W roku 1988 studenci z Uniwersytetu Warszawskiego przypomnieli, iż uczelnia nosi imię właśnie Komendanta Legionów. Uczyniła to w sposób niezwykle wymowny – tworząc i zawieszając nad bramą uczelni transparent z taką właśnie informacją (fot. 2).

            Lata 90. XX w. to próba powrotu do oficjalnej nazwy. Starali się o to już członkowie Niezależnego Zrzeszenia Studentów UW, następnie w 2011 Stowarzyszenie „Wokół Marszałka”, na czele z wykładowcą dr. Andrzejem Anuszem. Ciekawostką jest, że Polonia na świecie oraz Polacy z Kresów, którzy pamiętają jeszcze czasy II RP, przysyłają korespondencję z nagłówkiem – „Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie”. W bibliotece Instytutu Historycznego nadal wisi informacja z roku 1939 o jego przenosinach, gdzie możemy ujrzeć pełną i prawowitą nazwę uczelni (fot. 3).

            Najświeższe działania, które mają mieć na celu upamiętnienie wydania dekretu przez prezydenta Mościckiego, podjęliśmy znów my – NZS UW. Na początku tego roku zjawiliśmy się w tej sprawie u rektora Uniwersytetu Warszawskiego, aby przedstawić w szczegółach naszą propozycję. Chcieliśmy zawiesić tablicę pamiątkową na terenie Kampusu Głównego z krótką informacją o tym fakcie. Sprawa została poddana pod głosowanie Senackiej Komisji ds. Organizacji i Rozwoju Przestrzennego UW, acz niestety… projekt większością głosów został odrzucony. Podjęliśmy zatem próbę upamiętnienia tej kwestii w postaci zawieszenia kopii dekretu w Instytucie Historycznym i ponownie spotkaliśmy sprzeciw. Pozostaje nam organizacja debaty na ten temat, na którą zapraszam pod koniec maja – będziemy o jej szczegółach informować poprzez naszą stronę www.

            W 2016 roku będziemy obchodzić 200-lecie powołania uniwersytetu w Warszawie, dziś jednej z najlepszych uczelni w kraju. Jednak w tym roku minie równie ważna dla niej data – 80. rocznica zmiany nazwy, która formalnie i zgodnie z prawem funkcjonuje do dziś. Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie istnieje nadal i wszystko wskazuje na to, że właśnie od 80 lat możemy cieszyć się patronatem bez wątpienia Wielkiego Polaka, który zmieniał losy Polski, Europy, a może i Świata. Pamiętajmy o tym i przekazujmy wiedzę innym.

Adam Stefan Lewandowski, członek NZS UW

Artykuły z tej samej kategorii

Odległe korzenie wojny na Ukrainie

Jakie wydarzenia kształtowały losy Rosji i Ukrainy na przestrzeni lat? Jak XVII-wieczna ugoda wpłynęła na krajobraz geopolityczy? Dowiedz się,...

Kobiety smutnego grudnia

Grudzień 1981. Jakich działaczy antykomunistycznych znasz? Oprócz mężczyzn, ile bohaterek stanu wojenngo potrafisz wymienić? Odkryj historie kilku niezwykłych kobiet,...

Stracone nadzieje

Dlaczego powstanie listopadowe pozostawiło tak silny ślad w historii Polski? Opowieść o buncie, walce z nadużyciami i upadku, który...