poprzedni artykułnastępny artykuł
kobiety z obrazów - magazyn koncept

Tajemnicze kobiety ze słynnych obrazów

Z pewnością większość z nas zna takie słynne obrazy jak Mona Lisa, Dziewczyna z perłą czy Dama z gronostajem. Ale czy tak naprawdę zdajemy sobie sprawę z tego, jak powstawały te obrazy i kim były przedstawione na nich damy?

Tajemniczy uśmiech Mona Lisy

mona lisa - magazyn koncept

W paryskim Luwrze znajduje się wiele zbiorów, które należy określić mianem arcydzieł sztuki. Jednak każdego dnia tysiące zwiedzających przybywa tam po to, aby zobaczyć na własne oczy najsłynniejszy obraz stworzony przed sześcioma wiekami na desce z topolowego drewna, czyli Mona Lisę.

Jest to jedyne dzieło sztuki w paryskim muzeum, wobec którego nie obowiązuje zakaz zgromadzenia przed jednym eksponatem większej liczby niż trzydzieści osób.

Na obrazie znajduje się młoda dama, która zwrócona jest w stronę widza. Jej prawa ręka jest położona na lewej, a ona sama opiera się o poręcz krzesła, na którym siedzi. Kobieta nie ma na sobie żadnej biżuterii, ubrana jest w ciemną i niezbyt strojną suknię, a jej ciemnobrązowe długie do ramion włosy i ciemną szatę okrywa przezroczysty welon.

Znajduje się ona w ogrodzie lub na balkonie, za którym rozciąga się odległy krajobraz. Ten namalowany przez geniusza renesansu Leonarda da Vinciego wizerunek bez wątpienia jest najsłynniejszym dziełem sztuki malarskiej. Portret Mona Lisy już w ubiegłym stuleciu był częścią kultury masowej, dzisiaj natomiast jest najczęściej wykorzystywanym dziełem sztuki w różnorodnych reklamach.

Obraz ten jest statyczny i prawdopodobnie nie zawiera głębszego przesłania, nie opowiada też żadnej historii z mitów, religii chrześcijańskiej czy codziennego życia. Dlaczego zatem Mona Lisa jest tak sławna i co powoduje, że od pokoleń fascynuje nawet ludzi nie zainteresowanych sztuką?

Oryginalność własnego dzieła docenił zarówno sam da Vinci, który nie chciał się z tym dziełem rozstawać przez siedemnaście lat, jak i ludzie żyjący w ówczesnej epoce. W tym obrazie najmniejsze szczegóły zostały oddane z jak największą delikatnością. Uwagę zwraca również tajemniczy uśmiech damy. Przyglądając się dokładniej wizerunkowi, można zauważyć, że uśmiech staje się wyraźniejszy, gdy spojrzy się kobiecie w oczy.

Mona Lisa skradziona

Zainteresowanie obrazem wzrosło, gdy 23 sierpnia 1911 roku Mona Lisa została skradziona z muzeum. Jakiś czas później okazało się, że ukradł ją Włoch Vincenzo Peruggia, który był zatrudniony jako szklarz w paryskim muzeum.

Wyjął on obraz z ramy, a kolejnego dnia wyniósł bocznymi drzwiami. Wtedy bowiem nie przywiązywano tak dużej wagi do zabezpieczeń obiektów muzealnych. Przetrzymywał on obraz w swoim mieszkaniu przez dwa lata w walizce z podwójnym dnem. Kiedy zdecydował się na przewiezienie obrazu do swojej ojczyzny, trafił do aresztu i stanął przed sądem.

Kim była Mona Lisa?

Leonardo nie namalował jednak Mona Lisy ze swojej wyobraźni, ale do portretu pozowała mu modelka, której tożsamość badacze starają się ustalić do dziś.

Jedną z teorii jest to, że portret powstał na zamówienie francuskiego kupca Francesco del Giocondo i przedstawia na nim jego żonę Lisę. Według badaczy portretowana dama musiała być w ciąży lub połogu, a świadczyć o tym ma nałożony na włosy i suknię cienki woal.

Zastanawiający jest również fakt, dlaczego Leonardo nie oddał zleceniodawcy dzieła. Dopóki ten słynny obraz będzie znajdował się w Luwrze, to co jakiś czas będą pojawiać się kolejne teorie na temat jego powstania, znaczenia, przekazu i tożsamości sportretowanej kobiety. Tymczasem sama Mona Lisa będzie cały czas przypatrywać się ciekawskim tłumom odwiedzających.

Nieznana tożsamość Dziewczyny z perłą

kim była dziewczyna z perłą - magazyn koncept

Drugim popularnym obrazem jest dzieło stworzone przez holenderskiego artystę Jana Vermeera Dziewczyna z perłą, nazywana również Dziewczyną o perłowych kolczykach. Określana często Mona Lisą północy lub Holenderską Mona Lisą.

W minionym stuleciu obraz ten był elementem współczesnej kultury masowej. Dziś nie jest już tak samo rozpoznawalny jak obraz tajemniczej Mona Lisy, z którą łączy go fakt, że nie do końca wiadomo, kim była pozująca dla holenderskiego mistrza modelka.

Artysta, który stworzył to dzieło, urodził się w 1632 roku. Obraz Dziewczyna z perłą został namalowany w 1665 roku i jest prawdziwym ewenementem twórczości artysty. Nie przedstawia on żadnej rozgrywającej się we wnętrzu mieszczańskiego domu scenki rodzajowej tylko portret dziewczyny, która się na nim znalazła.

Jest jedną z nielicznych postaci w jego twórczości, która spogląda wprost na widza, sprawiając przy tym wrażenie, jakby odwróciła się celowo. Na uwagę zasługuje fakt, że modelka jest niezbyt urodziwa, ale w jej twarzy i spojrzeniu można znaleźć coś interesującego.

Czarne tło, na którym się znajduje, doskonale eksponuje kolory jej stroju, zarówno brąz kubraczka, biel jej kołnierza, jak błękit i żółć turbanu. Malując nakrycie głowy, Vermeer wykorzystał swoje ulubione kolory. Turban zdecydowanie różni się od sposobów nakrycia włosów kobiet z innych obrazów, które najczęściej są odziane w czepce. Ten sposób nakrycia głowy nie był tani, podobnie jak kolczyki z perłą w kształcie łezki.

Perła, która jest widoczna w lewym uchu dziewczyny, może być symbolem marności doczesnych pragnień. Portretowana dziewczyna spogląda na odbiorców bardzo śmiało, tak jakby była w pełni świadoma własnej wartości. Została także namalowana w taki sposób, aby sprawiała wrażenie bliskiej artyście osoby.

Kim była dziewczyna z perłą?

Część biografów uważa, że na płótnie znalazła się jedna z córek artysty Maria. Jeśli faktycznie to ona znajduje się na obrazie, to prawdopodobnie po ukończeniu dzieła przez ojca wyszła za mąż i opuściła dom rodzinny. Nieznane są niestety losy Marii, tak samo jak nie jest pewne to, że to właśnie ona widnieje na tym słynnym portrecie.

Nieodgadniona Dama z gronostajem

Cecylia Gallerani - dama z łasiczką - magazyn koncept

Dama z gronostajem to również obraz, którego autorem jest Leonardo da Vinci. Namalowany około 1489 roku i wykonany w technice olejnej na desce orzechowej. Portret ten był jednym z pierwszych eksponatów, który trafił do Puław. Został nabyty przez syna Izabeli Czartoryskiej księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, który chciał nim obdarować matkę. Obraz nie był wtedy jednak nazywany Damą z gronostajem ani Damą z łasiczką, tylko La Belle Ferronière.

Pierwotnie portret był namalowany nie na czarnym, ale błękitnym tle, które Czartoryska kazała zamalować, aby upodobnić obraz do innych portretów znajdujących się w jej galerii. W tych czasach bowiem nie szanowano tak dzieł sztuki, nawet tych pochodzących od wielkich artystów.

Na portrecie znajduje się kochanka renesansowego władcy Ludwika Sforzy Cecylia Gallerani.

Na obrazie został także umieszczony gronostaj, niewielki drapieżny ssak, który uważany był wtedy za symbol czystości, często umieszczany w tym czasie na obrazach. Zwierzę było zawsze przedstawiane w swojej białej zimowej szacie, natomiast malarz portretując swoją kochankę z tym zwierzęciem, namalował ją w szacie letniej, a nie zimowej. Towarzyszące modelce zwierzątko zostało uwiecznione w taki sposób, że trudno dzisiaj stwierdzić, czy jest to faktycznie gronostaj, łasica, czy fretka.

Namalowany portret do końca życia posiadała Cecylia. Nie wiadomo jednak, co działo się z obrazem po jej śmierci. Obraz ten bowiem przez wieki był uważany jako zaginiony, aż do czasu kiedy trafił do kolekcji Czartoryskich.

Fakt, że jego wcześniejsze losy nie do końca były znane oraz to kto był jego właścicielem przez prawie trzysta lat, spowodował, że długo zastanawiano się, czy jego autorem jest faktycznie wielki Leonardo.

Dzieje obrazu po zdobyciu go przez Czartoryskich również były burzliwe. Po upadku powstania listopadowego został on umieszczony w pałacu w Sieniawie i zamurowany w jednej z komnat. W 1840 roku został przewieziony do hotelu Lambert w Paryżu, a pod koniec XIX stulecia obraz wrócił do Krakowa. W czasie II wojny światowej dzieło zostało zagarnięte przez niemieckich najeźdźców i trafiło do berlińskiego muzeum.

Obraz kilkakrotnie jeszcze zmieniał swoje położenie. Ostatecznie w 1946 roku odnaleziony w składnicy zrabowanych dzieł sztuki, powrócił do Polski i został umieszczony w krakowskim Muzeum Czartoryskich.

Źródła:

Iwona Kienzler, Kobiety ze słynnych obrazów. Muzy, modelki, kochanki, Wydawnictwo Lira, Warszawa 2019

Artykuły z tej samej kategorii

Co oglądać na koniec jesieni? [RECENZJE]

 “Andor” 12 odcinków po 38-54 minut Gdy w 2012 roku Disney zakupił filmowe imperium George’a Lucasa wraz z prawami do jego popularnych serii filmowych,...

Kraina winem i pizzą płynąca

Nigdy nie byłam orłem z geografii. Na mapie Polski zazwyczaj umiałam znaleźć morze, góry i Wisłę. Z mapą świata było tylko gorzej. Austria i Australia zawsze...

Cudze chwalicie, kiedy oni doceniają nasze

Rocznicowy klimat skłania ku wielu radosnym refleksjom, tak jak wielu jest obcokrajowców, którzy świętują razem z nami. W czasie studiów i podczas pracy zawodowej poznałam...