poprzedni artykułnastępny artykuł

Schematy systemu rodzinnego

Czy masz czasem wrażenie, że twoja przeszłość zbyt mocno wpływa na twoją teraźniejszość? Nie rozumiesz dlaczego trudno ci zbudować dobre i silne relacje rodzinne? Ten tekst może pomóc ci zrozumieć schematy, które nabyłeś w domu…

Czym tak naprawdę jest schemat

To w jaki sposób postrzegamy siebie samych, jak podchodzimy do ludzi i świata jest ściśle związane z miejscem naszego pochodzenia, czyli między innymi rodziną w jakiej się wychowaliśmy. Jako osoby dorosłe przychodzi nam nawiązywać relacje miłosne, a potem samemu zakładać rodziny. I wtedy stare polskie porzekadło „nie daleko pada jabłko od jabłoni” nabiera szczególnego sensu. Jeśli nie będziemy świadomi tego w jaki sposób wpłynęła na nas nasza rodzina, trudno będzie nam stworzyć własną, nie powielając wszystkich błędów, które popełniono podczas naszego wychownia. Gdy kolejny raz pomyślimy „brzmię jak własna matka” i będziemy z tego powodu zawiedzeni, powinniśmy cofnąć się do swojej historii i spojrzeć na własną rodzinę jak na skomplikowany system, składający się z sieci wzajemnych  relacji. 

Więź małżonków

Rodzina to system,  który składa się z członków rodziny i zależności między nimi zachodzących – najważniejszą z nich jest relacja  między rodzicami. To ona nadaje rytm działań całej rodzinie. Sprawia, że dzieci mogą czuć się bezpiecznie, a rodzice spełniać się we własnej miłości i, w dalszej kolejności, na rodzicielstwie. Silna więź, oparta na zdrowej komunikacji i miłości, wpływa na całą rodzinę i jest późniejszym wzorem tego jak młodsi członkowie tego złożonego systemu postrzegają miłość i bliskość. To w jaki sposób partnerzy  odnoszą się do siebie nawzajem i świata ma bardzo duży wpływ na postrzeganie rzeczywistości przez ich dzieci. Okazując w rodzinie czułość i komunikując, otwarcie o swoich potrzebach uczymy je jak prawidłowo funkcjonować nie tylko w relacji romantycznej, ale także i w relacjach społecznych. Wszelkie trudności rodzinne widać często w reakcjach i zachowaniach dziecka. Można zauważyć to np. w rodzinach mierzących się z rozstaniem rodziców. Zwykle odbija się to na poczuciu bezpieczeństwa dziecka, a jego różnorodne reakcje, drażliwość, moczenie nocne, osłabienie wyników szkolnych może bezpośrednio wynikać z konfliktu i napięcia powstałego w relacjach rodzinnych. Młody człowiek podświadomie komunikuje o tym, że coś jest nie tak. Takiego rodzaju zjawiska obserwują nierzadko nauczyciele.

Relacje wychowawcze

Kolejnym z aspektów, którym warto się przyjrzeć, jest kontakt rodzica z dzieckiem. Istnieje wiele trafnych badań naukowych, potwierdzających że sposób w jaki ojciec buduje relacje z córką, wpływa na to jakiego partnera wybierze ona w przyszłości, nierzadko zdarza się, że mąż ma cechy wspólne z ojcem kobiety, gdyż to właśnie kojarzy jej się z poczuciem bezpieczeństwa i przywiązaniem. Analogicznie jest w przypadku syna i matki. Są to zazwyczaj zarówno cechy dobre jak i złe. 

W dzisiejszych czasach wiemy o tym, że zdarza się, że osoby z rodzin z problemem alkoholowym czy agresją podświadomie wybierają partnerów, którzy powielają te bardzo krzywdzące schematy w rodzinie. Podobnie jest w przypadku osób, wobec których stosowano przemoc czy chłód emocjonalny. Takiego rodzaju czyny skutkują powielaniem ich w przyszłości przez ofiary z rodzin dysfunkcyjnych. I choć proces wychodzenia z takiego rodzaju schematów jest potem w dorosłym życiu bardzo trudny, to jednak warto zawalczyć o siebie i przerwać negatywny ciąg, który rozpoczął ktoś w naszej przeszłości, być może dlatego, że sam również został skrzywdzony.

Nie bagatelizuj swojego wpływu!

Tego rodzaju problemy są bardzo złożone, ale często odbierane przez ludzi nie doświadczonych życiem, jak pewne ekstremum, usprawiedliwiane wypowiedziamy pokroju „nikt mnie w domu nie bił, to znaczy, że wszystko było okej”. Jednak przemoc nie jedno ma oblicze – nierzadko objawia się w słowach, celowym ignorowaniu, obrażaniu, nie konsekwentnym wychowaniu czy zaniedbaniu. Rolą rodzica jest towarzyszyć dziecku w jego rozwoju i dostarczać mu wszelkich środków potrzebnych do, życia i zaspokajania potrzeb, nie tylko pod względem materialnym, ale także emocjonalnym. Nie ma rodziny bez relacji i bliskości emocjonalnej.

Życie z rodzeństwem

 Rola rodzica wydaje się być niezastąpiona, ale nie można zapomnieć o znaczeniu rodzeństwa. Jeśli młody człowiek ma inne osoby w systemie rodzinnym, najlepiej w wieku zbliżonym do swojego, może uczyć się z nimi dzielić przeżyciami, empatyzować, wchodzić w przeróżne interakcje. A to wszystko jest mu niezbędne do prawidłowego rozwoju. Ciekawym zjawiskiem jest również teoria, mówiąca o tym, że na rozwój osobowości dziecka ma wpływ to, którym z kolei jest dzieckiem w rodzinie. Z obserwacji psychologów wynika na przykład, że pierwsze dziecko często ma silne poczucie odpowiedzialności za innych ludzi, gdyż przydziela mu się ważną rolę czuwania nad młodszymi domownikami, może mieć to również wpływ na wybieranie przez niego dróg życiowych, zawodu. Podobno tacy młodzi ludzie chętniej wybierają zawody pomocowe (te z dużą odpowiedzialnością społeczną). A na przykład tak zwane “środkowe” dzieci, czyli te które urodziły się jako trzecie z czterech czy drugie z trzech, bywają zapomniane w systemie rodzinnym. Mniej mówią o swoich problemach, pomimo tego że je również spotyka wiele trudności. Jest o tym wiele ciekawych badań i książek, np. Pozytywna Dyscyplina. Zachęcam do przeczytania.

Świadome podejście do schematu

Każda osoba jest inna, może mieć zupełnie inne doświadczenia.  Na pewno warto więc poznawać poszczególne cechy charakteru członków rodziny, jednak nigdy nie można zapomnieć, że każda jednostka jest częścią system. System ten jest natomiast siecią relacji, które oddziaływają na siebie wzajemnie, co pokazuje zupełnie nowe perspektywy ich wspólnego funkcjonowania, zarówno te które wzmacniają, jak i te które mogą osłabiać jednostkę. I choć może wydawać się to trudnym zadaniem, warto pamiętać, że rozumiejąc te zależności i schematy, możemy świadomie rezygnować, z tego co nie sprzyja nam i naszym rodzinom. Każdy ma prawo zostać rodzicem, nie każdy jednak będzie rodzicem świadomym swojej roli i potrzeb dziecka. Umiejętności wychowawcze nie są czymś oczywistym, z czym się rodzimy, ich również trzeba się nauczyć, poszerzając swoją wiedzę i budując nowe lepsze doświadczenia. Nie możemy tylko powielać schematów, które ktoś zastosował w naszym systemie rodzinnym, gdy byliśmy dziećmi.

Artykuły z tej samej kategorii

Jak rozpocząć swój własny „scarf season”? Rady od wiecznie początkującej dziewiarki.

Chcesz zacząć przygodę z robótkami ręcznymi? Marzysz o ręcznie robionym szaliku ale druty czy szydełko budzą w Tobie wątpliwości?...

Jak wpływa na nas muzyka

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego muzyka towarzyszy nam w różnych chwilach? Jak dźwięki, które słyszymy wpływają na nasze życie?...

Przepustka do ciekawego życia

Dlaczego warto inwestować w naukę języków obcych? 🗣️🌍 Czy język angielski to już za mało? Dowiedz się, jakie języki...