poprzedni artykułnastępny artykuł

Świętokrzyskie: Anna Czarniecka (1901–1972) – Lot po zwycięstwo

Urodzona w Kielcach córka Marii i Józefa Czarnieckich to kobieta o wielu pasjach, nietypowych jak na ówczesne czasy. Pierwsza w mieście szybowniczka, taterniczka, narciarka, w czasie II WŚ więziona w obozach koncentracyjnych. Mowa o Annie Czarnieckiej.

Jej nazwisko wywodzi się z rodu polskiego dowódcy wojskowego, hetmana Stefana Czarnieckiego, dlatego też kobieta, jak cała rodzina, brała czynny udział w obronie miasta w czasie wojny.

Choć czasy okupacji okryły cieniem wiele aspektów życia, w szczególności nie przywiązywano wagi do stroju, to z pewnością widok kobiety w sportowym ubraniu z nartami na ramionach wzbudzał poruszenie wśród mieszkańców Kielc. Anna bowiem jako pierwsza wśród przedstawicielek płci pięknej ukończyła kurs pilota szybowcowego, a także zdobyła dyplom poświadczający jej uprawienia (najprawdopodobniej była trzecią osobą w 1932 r., której udało się poradzić z tym wyzwaniem).

O wysokiej randze tego wydarzenia świadczył również aspekt finansowy. Koszt takiego kursu wynosił nawet 40 tys. zł. Dla przykładu cena chleba równała się wydatkowi rzędu 30 gr.

Tragicznie przerwaną miłość do jedynego mężczyzny, który był nawet jej narzeczonym, lecz poniósł śmierć na polu bitwy, zastąpiła miłością do sportu. Oprócz latania i skoków spadochronowych kochała też łyżwiarstwo, narciarstwo, wyczynowo chodziła po górach oraz była drużynową harcerką. Śmiało można więc stwierdzić, że zajmowała się tym, co wówczas uznawano za domenę mężczyzn.

Waleczność i patriotyzm niewątpliwie odziedziczyła po swoim ojcu Józefie Czarnieckim, początkowo kasjerze kieleckiego magistratu, któremu w 1915 r. przekazano funkcję prezydenta Kielc. Nazywano go cichym bohaterem I wojny światowej – nigdy bowiem nie walczył z bronią, lecz niósł pomoc ludziom, zaopatrując ich w artykuły pierwszej potrzeby. W następnej kolejności trafił do armii Andersa, pokonując razem z nią trasę pełną niebezpieczeństw, na której końcu w jego przypadku znalazła się Anglia.

Pozostając na polu bitwy, nie miał świadomości dotyczącej tego, co dzieje się z osobami najbliższymi jego sercu. Gdy jednak dotarła do niego informacja o ich losach i pobycie w Zielonej Górze, postanowił jak najszybciej do nich wrócić. Być może to właśnie jego postawa charakteryzująca się zamiłowaniem do dwóch wartości – ojczyzny i sportu – stała się inspiracją dla jednej z jego córek.

Anna pierwotnie – podobnie jak jej ojciec – również pracowała w Urzędzie Wojewódzkim w Kielcach. Szybko awansowała z sekretarki wojewody na kierowniczkę kancelarii. Po wybuchu II wojny światowej nie zamierzała jednak czekać bezczynnie.

Wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej, gdzie została aresztowana i osadzona w niemieckich obozach koncentracyjnych w Ravensbrücku i Buchenwaldzie. Gdy wróciła, znalazła się w organizacji polskiego Frontu Ojczyźnianego. W wyniku prowokacji Urzędu Bezpieczeństwa ponownie została oskarżona, tym razem o próbę obalenia rządu. Pierwotnie skazano ją na karę śmierci oraz utratę praw publicznych i przepadek mienia, które ostatecznie złagodzono do ośmiu lat pozbawienia wolności.

Dopiero po 16 latach od wyjścia na wolność wyrok ten został uchylony w wyniku amnestii dla więźniów politycznych. Jednakże od tego wydarzenia strach przed kolejną prowokacją towarzyszył kobiecie już na zawsze.

Złe doświadczenia nie pozwoliły Annie Czarnieckiej dać za wygraną. Wstąpiła do Związku Byłych Więźniów Politycznych. Po wojnie w dalszym ciągu podejmowała działalność społeczną. Nie zapominała również o swojej największej pasji, biorąc udział w reaktywacji szkoły szybowcowej w Polichnie.

Współwięźniarki wspominają, że opiekowała się słabszymi i chorymi, przez co wielokrotnie była katowana przez hitlerowców. Sama bohaterka nie mówiła jednak wiele na temat tamtych czasów – dzieliła się wspomnieniami tylko z najbliższymi. Z ostrożności najprawdopodobniej zniszczyła też rodzinne pamiątki, jednak sportowego hartu ducha nigdy nie zatraciła.

Anita Budkiewicz

fot. ompio.pl | image: Freepik.com

Artykuły z tej samej kategorii

Ewelina Nowak (1925–1945) – Sanitariuszka z Wołynia | Zachodniopomorskie

Ewelina Nowak urodziła się na Wołyniu, w małej wsi Mirosławka. Była sanitariuszką biorącą udział w walkach podczas II wojny światowej.

Zachodniopomorskie: Bolesław Domański (1872–1939) – Niezastąpiony wzór polskości

Bolesław Domański urodził się w wielodzietnej rodzinie, w której tradycje patriotyczne byłyna porządku dziennym. Już w wieku dziewięciu lat wiedział, że chce poświęcić się służbie Bogu.

Gen. Stanisław Taczak (1874–1960): Powstanie Wielkopolskie – Tylko zwycięstwo

Niezwykle skuteczny, znał dobrze metody prowadzenia walki, dał się poznać jako dobry strateg, dzięki czemu awansował na kolejne stopnie oficerskie....